Datblygu Ymarfer Atgyrchol ar Draws Prosiect REPAIR

21 Gorffennaf 2026

Daeth aelodau o dîm Prosiect REPAIR at ei gilydd ym Mhrifysgol Abertawe yn ddiweddar ar gyfer gweithdy i archwilio rôl ymarfer atgyrchol mewn ymchwil drawsddisgyblaethol.

Wedi’i chyflwyno gan Luci Attala, roedd y sesiwn yn annog ymchwilwyr i ystyried sut mae eu profiadau, eu rhagdybiaethau a’u safbwyntiau disgyblaethol eu hunain yn dylanwadu ar y cwestiynau maen nhw’n eu gofyn, y dulliau maen nhw’n eu dewis a’r wybodaeth maen nhw’n ei chreu. Drwy gyfres o ymarferion a thrafodaethau ymarferol, myfyriodd cyfranogwyr ar bwysigrwydd bod yn barod i dderbyn gwahanol safbwyntiau a chydnabod dylanwad eu sefyllfa eu hunain yn y broses ymchwil.

Mae ymarfer atgyrchol yn elfen graidd o ddull Prosiect REPAIR. Mae dod ag ymchwilwyr ynghyd o bob rhan o’r celfyddydau a’r dyniaethau, y gwyddorau cymdeithasol, y gwyddorau amgylcheddol, peirianneg ac ymarfer proffesiynol yn gofyn am fwy na dim ond cyfuno gwahanol feysydd arbenigedd. Mae hefyd yn cynnwys creu lle i ddeall sut mae’r gwahanol ffyrdd o wybod yn gallu ategu, herio a chryfhau ei gilydd.

Fel yr eglurodd Luci yn ystod y gweithdy, mae atgyrchedd yn ymwneud â throi ein hoffer yn ôl i’n cyfeiriad ni’n hunain, a chydnabod bod ymchwilwyr bob amser yn rhan o’r bydoedd maen nhw’n eu hastudio. Yn hytrach na chwilio am un safbwynt gwrthrychol, mae ymarfer atgyrchol yn annog ymchwilwyr i archwilio sut mae eu safbwyntiau eu hunain yn dylanwadu ar yr hyn maen nhw’n sylwi arno, beth maen nhw’n ei anwybyddu a sut maen nhw’n dehongli eu canfyddiadau.

Roedd y gweithdy hefyd yn archwilio natur cwestiynau ymchwil fel pethau sydd byth yn niwtral, gan dynnu sylw at bwysigrwydd ystyried pa safbwyntiau sy’n cael eu cynrychioli, pa ragdybiaethau sy’n sail i’n gwaith a ble y gall dall-bwyntiau posibl fodoli. Bu cyfranogwyr yn myfyrio ar sut mae’r sgyrsiau hyn yn gallu helpu i gynhyrchu ymchwil gyfoethog, mwy cynhwysol a chefnogi ymgysylltu mwy ystyrlon â chymunedau.

Mae’r trafodaethau hefyd yn ategu bod ymarfer atgyrchol yn broses barhaus yn hytrach nag ymarfer untro. Wrth i REPAIR ddatblygu, bydd y tîm yn parhau i ymgorffori cyfleoedd i fyfyrio, herio rhagdybiaethau a dysgu oddi wrth ei gilydd, gan sicrhau bod cydweithredu yn parhau i fod yn ganolog i’r ymchwil.

Mae Prosiect REPAIR yn cael ei ariannu drwy raglen Gwobrau Cenhadaeth yr AHRC, sy’n dwyn ynghyd arbenigedd amrywiol i fynd i’r afael â heriau cymdeithasol cymhleth. Mae datblygu diwylliant cyffredin o ymarfer atgyrchol yn rhan bwysig o’r daith honno, gan helpu’r tîm i ddysgu oddi wrth ei gilydd, herio rhagdybiaethau ac atgyfnerthu’r ymchwil a fydd yn cefnogi llefydd iachach, mwy gwydn a chysylltiedig â natur. Drwy ymwreiddio ymarfer atgyrchol drwy’r prosiect cyfan, nod y tîm yw sicrhau bod ei ymchwil yn parhau i fod yn gydweithredol, yn gynhwysol ac yn ymatebol i’r cymunedau a’r amgylcheddau y mae’n ceisio eu cefnogi.